Lokalizuj

Szukaj kategorii

Popularne kategorie

Ostatnia aktualizacja: 2012-04-19 18:52:28
Logo: Muzeum Okręgowe w Toruniu

Muzeum Okręgowe w Toruniu

Właściciel?
Jesteś właścicielem lub menedżerem tego miejsca bądź firmy? Zweryfikuj swoje powiązanie i edytuj stronę.

Opis

Muzeum Towarzystwa Naukowego w Toruniu założonego w 1875 Muzeum Towarzystwa Naukowego w Toruniu założonego w 1875

Muzeum Okręgowe w Toruniu – najstarsza i jedna z największych placówek muzealnych w północnej Polsce, szczycąca się tradycją swych poprzedniczek (pod zmienianymi nazwami) od 1594; wpisane do Państwowego Rejestru Muzeów w 1998.

Inne, dawniejsze nazwy Muzeum Okręgowego w Toruniu (i innych placówek muzealnych w Toruniu) występującego pod różnymi, zmienianymi nazwami to:

  • Musaeum – od 1594
  • Coppernicus Verein fur Wissenschaft und Kunst – od 1854
  • Stadtisches Museum – od 1861
  • Towarzystwo Naukowe w Toruniu – od 1875
  • Muzeum Miejskie – od 1920
  • Muzeum Ziemi Pomorskiej – od 1935 (projekt uzyskania statusu ministerialnego)
  • Muzeum Miejskie – od 1945
  • Muzeum Pomorskie w Toruniu – od 1950 (status ministerialny)
  • Muzeum w Toruniu – od 1955 (utrata statusu ministerialnego z powodów politycznych)[potrzebne źródło]
  • Muzeum Okręgowe w Toruniu – od 1965

Historia

Ratusz Staromiejski w Toruniu, główna siedziba toruńskiego Muzeum Okręgowego Ratusz Staromiejski w Toruniu, główna siedziba toruńskiego Muzeum Okręgowego Piwnica Gdańska pod skrzydłem wschodnim Ratusza Staromiejskiego w Toruniu Piwnica Gdańska pod skrzydłem wschodnim Ratusza Staromiejskiego w Toruniu Dawne ławy chlebowe ratusza, obecnie Galeria Sztuki Gotyckiej w Muzeum Okręgowym w Toruniu Dawne ławy chlebowe ratusza, obecnie Galeria Sztuki Gotyckiej w Muzeum Okręgowym w Toruniu Siedziba założonego w 1875 Towarzystwa Naukowego w Toruniu Siedziba założonego w 1875 Towarzystwa Naukowego w Toruniu

Muzeum Miejskie w Toruniu ma długą historię. Początki gromadzenia zbiorów muzealnych w Toruniu sięgają końca XVI wieku i wiążą się z otwarciem Gimnazjum Akademickiego w Toruniu, jednej z najstarszych uczelni w kraju (od 1564 jako szkoła półwyższa, od 1594 jako szkoła wyższa). Gimnazjum Akademickie promieniowało z Torunia na całą północną Polskę, szerząc nowoczesną renesansową naukę, wiedzę i kulturę.

W 1594 założono popularne w renesansie muzeum, tzw. Musaeum i tą datę można przyjąć jako początek działalności muzealnej w Toruniu.

Musaeum gromadziło szkielety zwierząt, szczątki kopalne, duża była kolekcja globusów. Posiadało obrazy, w tym portrety sławnych torunian (Marcina Mochingera, Henryka Strobanda i inne). Było placówką publiczną, utrzymywaną przez samorząd Torunia. W 1825 na mocy układu między Toruniem a rządem pruskim Gimnazjum i Muzeum stało się placówką państwowo-miejską, a od 1880 – państwową.

Idea kolekcjonowania różnorodnych pamiątek przeszłości w Toruniu ulegała różnorodnym przeobrażeniom na przestrzeni wieków. Znacznego rozmachu nabrała w połowie XIX wieku. Powstały wówczas dwa niezależne stowarzyszenia naukowe, a przy nich muzea. Instytucje te w sposób systematyczny i uporządkowany, wg nowoczesnych na ówczesne czasy metod naukowych, gromadziły i porządkowały kolejne zbiory muzealne.

W 1854 zorganizowano stowarzyszenie Coppernicus Verein fur Wissenschaft und Kunst, niemieckie towarzystwo naukowe. Gromadziło ono zbiory dotyczące historii miasta i regionu. Sprawowało opiekę nad zabytkami i pomnikami. W 1861 przeniosło się do ratusza, zmieniając nazwę na Stadtisches Museum.

W 1875 z inicjatywy Zygmunta Działowskiego, polskiego ziemianina i archeologa, zawiązano drugie, niezależne Towarzystwo Naukowe w Toruniu. Było typowo polską instytucją o charakterze patriotycznym, i pierwszym polskim Towarzystwem Naukowym na Pomorzu. Gromadzenie zbiorów muzealnych było jego podstawowym celem działania. W latach 1875-1883 Towarzystwo i Muzeum mieściło się przy ulicy Żeglarskiej. Do 1881 Towarzystwo Naukowe z własnych składek wybudowało nową reprezentacyjną siedzibę przy ul. Wysokiej 16 na toruńskiej Starówce, dokąd przeprowadzono się w 1883.

W 1920 Stadtisches Museum, ponownie w swych dziejach, przemianowano – na Muzeum Miejskie. Przez dziesięć lat czyniono starania o włączenie zbiorów z Towarzystwa Naukowego, ale brak było odpowiedniego lokalu. 1 lipca 1929 Starostwo Krajowe Pomorskie utworzyło stanowisko kustosza Muzeum Miejskiego, które objął dr Gwido Chmarzyński. W 1930 zbiory Towarzystwa Naukowego przekazano w depozyt, powiększając Muzeum Miejskie.

Uroczyste otwarcie nowego budynku Muzeum, w Ratuszu Staromiejskim przy Rynku Staromiejskim odbyło się 19 lutego 1931, w rocznicę urodzin Kopernika. Eksponaty podzielono na sześć działów:

  • archeologia
  • sztuka (malarstwo i rzeźba)
  • rzemiosło artystyczne
  • numizmatyka
  • grafika
  • etnografia

W okresie międzywojennym muzeum znacznie się wzbogaciło, przejmując m.in. dary mieszkańców Torunia, Sopotu (m.in. od znanego numizmatyka Walerego Amrogowicza) i z całego Pomorza.

W 1935 rozpoczęto budowę nowego gmachu dla planowanego Muzeum Narodowego pod nazwą Muzeum Ziemi Pomorskiej (nazwa od 1935) przy ul. Chopina (obecnie Instytut Matematyki UMK). Gmach był w 1939 praktycznie gotowy, niestety wybuch wojny przerwał te plany. Hitlerowcy ograniczyli zbiory, by mogły świadczyć o niemieckości Pomorza, umieszczając je przy Rynku Staromiejskim nr 7. Organizowali propagandowe wystawy o potędze III Rzeszy, a w 1945 część zbiorów wywieźli.

W 1945 reaktywowało się pod nazwą Muzeum Miejskie, odszukując znaczną część zagubionych i wywiezionych zbiorów, dzięki dużemu zaangażowaniu Haliny Załęskiej. W 1946 zabrano Muzeum część ratusza na potrzeby Archiwum Miejskiego, ograniczając ekspozycję aż do 1957. W 1949 wydzielono działy:

  • sztuka
  • grafika
  • etnografia
  • archeologia
  • numizmatyka

1 stycznia 1950 muzeum upaństwowiono i nazwano Muzeum Pomorskie w Toruniu, muzeum zgodnie z przedwojennymi planami awansowało do rangi placówki ministerialnej. Muzeum zaczęło sprawowac nadzór nad zbiorami całego województwa bydgoskiego. Jednak na skutek nacisków politycznych, 21 grudnia 1955 obniżono jego rangę z rządowej na regionalną, przekazując we władanie Wojewódzkiej Radzie Narodowej w Bydgoszczy, która 25 sierpnia osłabiła jego rolę i zmieniła nazwę na Muzeum w Toruniu.

Od 1965 nosi nazwę Muzeum Okręgowe w Toruniu. W 1975 Muzeum przeszło we władanie nowo utworzonego województwa toruńskiego, a 1 stycznia 1999 przekazano je we władanie samorządu toruńskiego powiatu grodzkiego.

Obecnie czynione są projekty zamiany statusu Muzeum Okręgowego, największej i najstarszej placówki w regionie, posiadającej jedne z najbogatszych zbiorów w Polsce – na Muzeum Narodowe.

Inne muzea wyodrębnione z Muzeum Okręgowego

Kamienica Pod Gwiazdą od 1970 mieści Muzeum Sztuki Dalekiego Wschodu w Toruniu Kamienica Pod Gwiazdą od 1970 mieści Muzeum Sztuki Dalekiego Wschodu w Toruniu

Po remoncie Ratusza Staromiejskiego w latach 1957-1964 ze środków ministerialnych przystosowano sale do celów ekspozycyjnych. W 1964 usunięto ulokowane wcześniej w ratuszu Archiwum Miejskie, co wpłynęło na znaczne zwiększenie możliwości ekspozycyjnych.

W 1959 z Muzeum wyodrębniono Dział Etnograficzny, tworząc osobne Muzeum Etnograficzne.

W 1960 z Muzeum wyodrębniono Dział Historyczny, tworząc oddział – Dom Kopernika (obecnie Muzeum Mikołaja Kopernika). W Roku Kopernikańskim 1973 poszerzono muzeum o sąsiednią kamienicę.

W 1962 utworzono Dział Dokumentacji, łącząc zbiory biblioteki, zbiór fotografii, muzealiów i architektury Torunia w jedną całość.

W 1966 do Muzeum dołączono Zamek Krzyżacki, tworząc tu kolejną placówkę Muzeum.

W 1968 powstał Dział Historii Najnowszej, tworząc podstawy do wyodrębnionego w 1971 Toruńskiego Towarzystwo Kultury.

W 1970 w odrestaurowanej Kamienicy Pod Gwiazdą utworzono Muzeum Sztuki Dalekiego Wschodu w oparciu o dar Tadeusza Wierzejskiego.

W 1971 przy ulicy Ciasnej umieszczono zbiory archeologiczne, tworząc Muzeum Archeologii.

W latach 1980-1989 odrestaurowano Pałac Eskenów w Toruniu przy Łaziennej 16 i dostosowano do potrzeb wystaw czasowych, pracowni i magazynów muzealnych.

Zbiory obecne Muzeum

Zamek Krzyżacki w Toruniu, część Muzeum Okręgowego Zamek Krzyżacki w Toruniu, część Muzeum Okręgowego

Obecnie podstawowymi działami muzeum są działy:

  • Dział Sztuki – obejmuje kolekcję sztuki polskiej i europejskiej średniowiecznej i nowożytnej, sztuki nowoczesnej, rzemiosła artystycznego, grafiki i Sztuki Dalekiego Wschodu
  • Dział Archeologii – ze zbiorami zabytków epoki kamienia, epoki brązu i epoki żelaza, zbiory wpływów rzymskich, średniowiecza
  • Dział Historii – ze zbiorami historii średniowiecznej, nowożytnej i najnowszej, z kolekcją militariów, numizmatyki i emalierstwa
  • Dział Kultur Pozaeuropejskich (Kamienica pod Gwiazdą) – malarstwo, rzeźba, meble, ceramika (od XVI-XX wieku)
  • Dom i Muzeum Mikołaja Kopernika
    • zbiory związane z astronomią i Pracownią Uczonego
    • wystawa "Mikołaj Kopernik – Życie i Dzieło"
    • makieta średniowiecznego Torunia
    • wystawa Świat Toruńskiego Piernika – miejsce pracy mistrza piernikarskiego, oryginalne klocki z XVII i XVIII wieku, początek największych XIX-wiecznych firm piernikarskich w Toruniu, formy piernikowe z całej Polski północnej
    • wystawa polska w Rappersville

Muzeum zarządza także:

  • Ratuszem Staromiejskim posiadającym:
    • Salę Sądową – malarstwo i rzeźba sakralna (XVI-XVII wiek)
    • Salę Sztuki Gotyckiej (malarstwo, rzeźba)
    • wystawa "Dawny Toruń – Historia i Rzemiosło" (od 1233 do 1793) – wyroby i pamiątki cechowe, pieczęcie, malarstwo, ślusarstwo, intarsja,
    • wystawa "Sztuka Sakralna Nowożytnego Torunia" – malarstwo, złotnictwo
    • Skarb ze Skrwilna (zbiór kosztowności renesansowych znaleziony w 1961 przez pracowników UMK)
    • Salę Mieszczańską – z jednym z najwcześniejszych portretów Mikołaja Kopernika
    • Salę Królewską – z najstarszym pocztem królów polskich w kraju
    • Galerię Sztuki Polskiej
      • od XVIII wieku do 1900 – zawierają obrazy takich malarzy jak Marcello Bacciarelli, Artur Grottger, Piotr Michałowski, Juliusz Kossak, Józef Brandt, Jan Matejko, Henryk Rodakowski, Józef Chełmoński
      • od 1900 do 1939 – zawiera obrazy malarzy: Julian Fałat, Leon Wyczółkowski, Stanisław Wyspiański, Jacek Malczewski, Stanisław Ignacy Witkiewicz
  • Pałacem Eskenów
    • Galeria Sztuki Polskiej (po 1945) – m.in. Jan Cybis, Zbigniew Pronaszko, Piotr Potworowski, Antoni Fałat, Edward Dwurnik, Zdzisław Beksiński, Jerzy Duda-Gracz
    • Militaria (od starożytności do XX wieku) – ponad 600 obiektów
    • wystawa archeologiczna dot. Kujaw i Ziemi Chełmińskiej (od 1100 p.n.e. do 1300 n.e.)
    • wystawy czasowe
  • Muzeum Podróżników im. Tony Halika
  • specjalistyczną biblioteką z 20 tysiącami woluminów – archiwum klisz, odbitek fotograficznych
  • Zamkiem Krzyżackim w Toruniu

Muzeum organizuje:

  • lekcje muzealne
  • imprezy edukacyjne i kulturalne
  • prace konserwatorskie we własnych pracowniach:
    • Konserwacji Malarstwa i Rzeźby
    • Konserwacji Rzemiosła Artystycznego
  • archiwum fotograficzne we własnej pracowni fotograficznej

Najciekawsze elementy zbiorów Muzeum to:

  • ponad 100 pamiątek masońskich i wolnomularskich – największe zbiory w Polsce
  • 13 tabliczek z sumeryjskim pismem klinowym sprzed 4000 lat – drugie co do wielkości zbiory w Polsce
  • zbiory graficzne (od XV wieku do XX wieku)
  • duże zbiory numizmatyki i medalierstwa (począwszy od XVII wieku)

Muzeum posiada także sporą dodatkową część zbiorów, które z braku miejsca lub funduszy na renowację nie są eksponowane.

Dyrektorzy Muzeum

  • Od założenia Musaeum w 1594 – nieznany, związany z Gimnazjum Akademickim w Toruniu
  • Od 1 lipca 1929 kustoszem Muzeum Miejskiego zostaje dr Gwido Chmarzyński.
  • 1 grudnia 1947 funkcję dyrektora Muzeum Okręgowego obejmuje słynny historyk i przedwojenny generalny konserwator zabytków, prof. Jerzy Remer. Jeden z najlepszych dyrektorów Muzeum. Początkowo dzięki niemu placówka nie zostaje zbyt znacząco zdegradowana na skutek nacisków politycznych Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy w 1955. Po 1957, za jego czasów, następuje znaczące wzmocnienie i rozwój Muzeum. Odszedł na emeryturę 31 marca 1971. Zmarły w 1979 w Toruniu, pochowany na zabytkowym toruńskim cmentarzu Św. Jerzego.
  • Obecnie jego dyrektorem jest dr Marek Rubnikowicz.

Wydarzenia

Indie. Ludzie i wierzenia. Fotografie Rafała Glonka

2015-03-2017:00 — 2015-05-24 Muzeum Okręgowe w Toruniu, Toruń

Zapraszamy 20 marca o godz. 17.00 do Muzeum Podróżników im. Tony'ego Halika na wernisaż nowej wystawy czasowej „Indie. Ludzie i wierzenia. Fotografie Rafała Glonka” połączony z koncertem tradycyjnej muzyki hinduskiej oraz poczęstunkiem.

Nihon No Katchu. Piękno pokryte laką. Wystawa zbroi samurajskich.

2015-03-2717:00 — 2015-09-06 Muzeum Okręgowe w Toruniu, Toruń

27 marca, o godz.17:00, zapraszamy do Kamienicy pod Gwiazdą na otwarcie nowej wystawy czasowej.

Interaktywne zajęcia przy wystawie "Nihon No Katchu. Piękno pokryte laką. Wystawa zbroi samurajskich"

2015-04-0810:00 — 2015-09-06 Muzeum Okręgowe w Toruniu, Toruń

Muzeum Okręgowe w Toruniu zaprasza do Kamienicy pod Gwiazdą na interaktywne spotkania dla grup zorganizowanych (uczniowie szkół podstawowych, gimnazjów, liceów, studenci) oraz uczestników indywidualnych realizowane przy wystawie czasowej „Nihon no Katchu.

Interaktywne zajęcia przy wystawie "Indie. Ludzie i wierzenia. Fotografie Rafała Glonka"

2015-04-10 — 2015-05-24 Muzeum Okręgowe w Toruniu, Toruń

Zapraszamy do Muzeum Podróżników im. Tony`ego Halika na interaktywne spotkania dla grup zorganizowanych (uczniowie szkół podstawowych, gimnazjów, liceów, studenci) oraz uczestników indywidualnych, realizowane przy wystawie czasowej „Indie. Ludzie i wierze

V Bydgoski Festiwal "Podróżnicy"

2015-04-2416:30 Muzeum Okręgowe w Toruniu, Toruń

Po raz pierwszy w swej historii Bydgoski Festiwal „Podróżnicy”, który obchodzi 5 lecie swojego istnienia, zawita w tym roku w Toruniu, a dokładnie w Muzeum Podróżników im. Tony`ego Halika, gdzie odbędzie się otwarcie imprezy połączone z licznymi atrakcjam

Majówka w Muzeum

2015-04-2511:00 — 2015-05-03 Muzeum Okręgowe w Toruniu, Toruń

Po raz pierwszy w swej historii Bydgoski Festiwal „Podróżnicy”, który obchodzi 5 lecie swojego istnienia, zawita w tym roku w Toruniu, a dokładnie w Muzeum Podróżników im. Tony`ego Halika, gdzie odbędzie się otwarcie imprezy połączone z licznymi atrakcjam

Mapa

większa mapka